Ceny uprawnień do emisji CO2 w listopadzie 2024

Giełda w Lipsku i nagłe przebudzenie w listopadzie

Na rynku uprawnień EUA (European Union Allowances) widać obecnie ogromną nerwowość, która zaczęła się dokładnie 29 października. W Crushd Fitness śledzimy te ruchy z uwagą, bo skala wzrostu o 14,3% w ciągu zaledwie siedmiu dni roboczych zdarza się rzadko bez wyraźnego powodu politycznego. Tym razem impuls przyszedł z prognoz pogodowych i mniejszej produkcji energii z wiatru na północy Europy. Gdy turbiny stanęły, zapotrzebowanie na energię z węgla i gazu wzrosło o 19% w zaledwie trzy doby. To automatycznie zmusiło duże elektrownie do zakupu dodatkowych pakietów uprawnień, co wywindowało cenę dla wszystkich.

Dla właściciela małej cegielni pod Radomiem czy zakładu ceramicznego w okolicach Opoczna, który spala gaz, oznacza to wzrost kosztów o około 2300-2500 złotych na każdym większym cyklu produkcyjnym. Liczymy każdą kilowatogodzinę i widzimy, że takie skoki cenowe uderzają najmocniej w firmy, które nie mają kontraktów terminowych. W zeszły czwartek o godzinie 14:15 kurs przebił psychologiczną barierę 68 euro, co wywołało lawinę zleceń kupna. (Swoją drogą, wielu przedsiębiorców nadal czeka na korektę, która w tym roku może już po prostu nie nadejść przed grudniowym domykaniem bilansów).

Analiza techniczna pokazuje, że trend wzrostowy ma silne podstawy w fundamencie popytowym. Nie jest to spekulacja czysto finansowa funduszy hedgingowych, lecz realny brak jednostek na rynku wtórnym. Warto zauważyć, że w listopadzie 2023 roku ceny były o blisko 12% niższe, co pozwalało na spokojniejsze planowanie budżetu na kolejny kwartał. Obecnie każda sesja giełdowa to walka o utrzymanie marży, zwłaszcza że polski miks energetyczny wciąż w 67% opiera się na paliwach kopalnych, co czyni nas najbardziej wrażliwymi na te wahania w całej Unii Europejskiej.

Cena 70 euro to granica, przy której wiele małych linii produkcyjnych w Polsce przestaje być rentowna.

Dlaczego system ETS uderza w małe zakłady

System handlu emisjami staje się coraz bardziej bezwzględny dla graczy, którzy nie mają osobnych działów tradingu. W Crushd Fitness widzimy, że firmy zatrudniające od 12 do 48 osób najmocniej odczuwają te wahania. Zazwyczaj kupują one uprawnienia na bieżąco, na tak zwanym spocie, co przy obecnej zmienności jest ryzykowne. W zeszłym miesiącu jedna z zaprzyjaźnionych odlewni w województwie świętokrzyskim zapłaciła o 11 400 euro więcej za uprawnienia tylko dlatego, że wstrzymali się z zakupem o dwa tygodnie. Biznes musi być wytrzymały, a wytrzymałość buduje się na twardych danych.

Problem polega na tym, że darmowe pule uprawnień dla przemysłu kurczą się szybciej niż zakładano w pierwotnych harmonogramach UE. Obecnie współczynnik redukcji wynosi 4,2% rocznie, co oznacza, że z każdym rokiem trzeba dokupować więcej jednostek na wolnym rynku. Jeśli Twój piec ma 12 lat i nie przeszedł modernizacji palników, Twoje zapotrzebowanie na jednostki EUA rośnie relatywnie do konkurencji, która zainwestowała w odzysk ciepła. Sprawdzamy fakty u źródła: modernizacja systemu sterowania w małym zakładzie potrafi obniżyć emisję o 7-9%, co przy dzisiejszych cenach zwraca się w niecałe 14 miesięcy.

Warto też zwrócić uwagę na koszty pośrednie. Nawet jeśli firma nie emituje CO2 bezpośrednio z komina, to płaci za emisje zawarte w rachunku za prąd. W listopadzie 2024 roku składowa CO2 w cenie jednej megawatogodziny dla klienta biznesowego w taryfie C21 wzrosła o około 42 złote netto. To realny drenaż gotówki, który w skali roku przy zużyciu 150 MWh daje kwotę ponad 6300 złotych. Takie pieniądze mogłyby zostać przeznaczone na serwis maszyn lub premię dla zespołu, a zamiast tego zasilają system handlu uprawnieniami.

Analiza techniczna i prognozy na grudzień

Patrząc na wykresy z ostatnich 83 dni, widać wyraźny kanał wzrostowy. Odporność zamiast obietnic – to nasze podejście, więc mówimy wprost: szanse na powrót do cen rzędu 55 euro przed końcem roku są bliskie zeru. Opór na poziomie 72,50 euro jest obecnie testowany przez dużych graczy z sektora energetycznego z Hiszpanii i Włoch. Jeśli ten poziom pęknie w przyszłym tygodniu, możemy zobaczyć rajd w kierunku 78 euro jeszcze przed Wigilią. Dla polskiego przetwórstwa tworzyw sztucznych, gdzie energia stanowi 31% kosztów operacyjnych, to scenariusz bardzo groźny.

Z naszych analiz wynika, że 23% mniejszych firm produkcyjnych w Polsce nie posiada żadnej strategii zabezpieczania cen energii na rok 2025. To błąd, który może kosztować płynność finansową. W Crushd Fitness rekomendujemy podzielenie zakupów na transze. Zamiast kupować całość potrzebnych uprawnień w jednym dniu, lepiej rozbić to na 4 mniejsze zakupy w odstępach dwutygodniowych. Taka metoda uśredniania ceny uratowała budżet małej drukarni z Poznania, która w zeszłym kwartale zaoszczędziła w ten sposób 3800 euro w porównaniu do zakupów jednorazowych.

Dodatkowym czynnikiem ryzyka są zmiany w polityce CBAM, czyli węglowego podatku granicznego. Chociaż dotyczy on głównie importu spoza UE, pośrednio wpływa na ceny certyfikatów wewnątrz wspólnoty. Im więcej raportowania i biurokracji, tym wyższa cena krańcowa dla końcowego odbiorcy. W Crushd Fitness sprawdzamy ceny prądu i limity CO2 codziennie o 9:15, aby dostarczać dane, które pozwalają przetrwać. Obecnie wskaźnik zmienności (volatility) na rynku EUA wynosi 3,2% dziennie, co jest wartością wysoką i wymagającą ciągłej uwagi.

Strategia 'kupuj i zapomnij' już nie działa. Dzisiaj portfel uprawnień CO2 trzeba doglądać jak linię produkcyjną.

Jak przygotować biznes na 2025 rok

Pierwszy kwartał 2025 roku przyniesie kolejne aktualizacje przepisów unijnych w ramach pakietu 'Fit for 55'. Jedną z kluczowych zmian będzie włączenie kolejnych sektorów do systemu monitorowania emisji. Jeśli prowadzisz firmę transportową z flotą powyżej 9 pojazdów, przygotuj się na nowe obowiązki sprawozdawcze. To nie jest tylko kwestia ekologii, to twarda matematyka kosztów paliwa i opłat drogowych zależnych od klasy emisyjnej. W Crushd Fitness radzimy zacząć od audytu zużycia paliwa i energii już w tym miesiącu, aby mieć punkt odniesienia do nowych stawek.

Pamiętajmy o terminie 30 kwietnia – to ostateczna data na rozliczenie emisji za rok poprzedni. Wiele firm zostawia to na ostatnią chwilę, co w marcu i kwietniu regularnie powoduje sezonowy wzrost cen uprawnień o kilka procent. Kupując brakujące jednostki teraz, w listopadzie, unikasz tej 'gorączki marcowej'. Różnica w cenie na poziomie 3-4 euro na tonie przy zapotrzebowaniu rzędu 500 ton to konkretne 1500-2000 euro oszczędności. To proste działanie, które nie wymaga innowacji, a jedynie dyscypliny finansowej i planowania z wyprzedzeniem.

Na koniec warto wspomnieć o lokalnych dotacjach na efektywność energetyczną. W niektórych regionach, jak chociażby na Dolnym Śląsku, dostępne są programy wspierające wymianę oświetlenia w halach na LED czy montaż prostych układów kompensacji mocy biernej. Takie inwestycje obniżają całkowity ślad węglowy firmy i zmniejszają presję na kupowanie certyfikatów. Biznes musi być wytrzymały, a każda zaoszczędzona kilowatogodzina to mniejsza zależność od kaprysów giełdy w Lipsku czy Londynie. Twarde dane pokazują, że najskuteczniejsze są najprostsze rozwiązania.